આજના ડિજિટલ યુગમાં ઓનલાઈન પૈસા કમાવવા માટે લોકો શેરબજાર (Stock Market) અને ક્રિપ્ટોકરન્સી (Cryptocurrency) તરફ વળ્યા છે. પરંતુ, આખી દુનિયામાં સૌથી મોટું અને સૌથી વધુ પૈસાનું ટર્નઓવર ધરાવતું કોઈ માર્કેટ હોય તો તે છે - ફોરેક્સ માર્કેટ (Forex Market).
જો તમે ટ્રેડિંગની દુનિયામાં નવા છો અને જાણવા માંગો છો કે ફોરેક્સ ટ્રેડિંગ શું છે અને તેમાંથી લોકો પૈસા કેવી રીતે કમાય છે, તો આ લેખ તમારા માટે જ છે. ફોરેક્સ પાઠશાળાના આ લેખમાં આપણે સરળ ગુજરાતી ભાષામાં ફોરેક્સ માર્કેટની સંપૂર્ણ માહિતી મેળવીશું.
ફોરેક્સ ટ્રેડિંગ એટલે શું? (What is Forex Trading?)
ફોરેક્સ (Forex) એ બે શબ્દોનો બનેલો છે: Foreign (વિદેશી) + Exchange (આદાન-પ્રદાન). સરળ ભાષામાં કહીએ તો, એક દેશના ચલણ (કરન્સી) આપીને બીજા દેશના ચલણને ખરીદવાની પ્રક્રિયા એટલે ફોરેક્સ ટ્રેડિંગ.
ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે ભારતમાંથી અમેરિકા ફરવા જાવ છો, તો તમારે ભારતીય રૂપિયા (INR) આપીને અમેરિકન ડોલર (USD) ખરીદવા પડે છે. આ પણ એક પ્રકારનું કરન્સી એક્સચેન્જ જ છે. પરંતુ ઓનલાઈન ટ્રેડિંગમાં, ટ્રેડર્સ કરન્સીના ભાવમાં થતા ઉતાર-ચઢાવનો ફાયદો ઉઠાવીને નફો કમાય છે.
ફોરેક્સ માર્કેટમાં ટ્રેડિંગ કેવી રીતે થાય છે? (Currency Pairs)
શેરબજારમાં આપણે કોઈ કંપનીના શેર (દા.ત. રિલાયન્સ, ટાટા) ખરીદીએ છીએ. જ્યારે ફોરેક્સ માર્કેટમાં હંમેશા કરન્સી પેર (Currency Pairs) માં ટ્રેડિંગ થાય છે. એટલે કે બે દેશના ચલણની જોડી.
સૌથી વધુ ટ્રેડ થતી મુખ્ય જોડીઓ (Major Pairs) નીચે મુજબ છે:
- EUR/USD: યુરો અને અમેરિકન ડોલર
- GBP/USD: બ્રિટિશ પાઉન્ડ અને અમેરિકન ડોલર
- USD/JPY: અમેરિકન ડોલર અને જાપાનીઝ યેન
ઉદાહરણથી સમજીએ:
ધારો કે અત્યારે 1 યુરો (EUR) ની કિંમત 1.10 અમેરિકન ડોલર (USD) છે. તમને લાગે છે કે યુરોપની ઇકોનોમી મજબૂત થઈ રહી છે અને યુરોનો ભાવ વધશે. તો તમે EUR ખરીદો છો (Buy કરો છો). જો થોડા સમય પછી ભાવ વધીને 1.15 થઈ જાય, તો તમે તે વેચીને નફો બુક કરી શકો છો. આ આખી પ્રક્રિયા તમારા મોબાઈલ કે લેપટોપ પરથી માત્ર એક ક્લિકમાં થાય છે.
ફોરેક્સ માર્કેટના સૌથી મોટા ફાયદા શું છે?
લોકો શેરબજાર કરતા ફોરેક્સ ટ્રેડિંગ કેમ વધુ પસંદ કરે છે તેના મુખ્ય કારણો આ મુજબ છે:
- 24 કલાક ચાલુ માર્કેટ: ફોરેક્સ માર્કેટ અઠવાડિયામાં 5 દિવસ (સોમવારથી શુક્રવાર) 24 કલાક ચાલુ રહે છે. તમે તમારી નોકરી કે બિઝનેસની સાથે રાત્રે પણ ટ્રેડિંગ કરી શકો છો.
- સૌથી મોટી લિક્વિડિટી (High Liquidity): આ માર્કેટમાં રોજના 6 ટ્રિલિયન ડોલર (Trillion Dollars) થી વધુનું ટ્રેડિંગ થાય છે! આટલા મોટા માર્કેટમાં તમે સેકન્ડોમાં તમારી પોઝિશન ખરીદી કે વેચી શકો છો.
- લેવરેજ (Leverage): બ્રોકર્સ તમને લેવરેજ આપે છે, એટલે કે જો તમારી પાસે માત્ર 50 ડોલર હોય, તો પણ તમે મોટા વોલ્યુમમાં ટ્રેડ લઈ શકો છો. (નોંધ: લેવરેજથી નફો મોટો થઈ શકે છે, પણ નુકસાનનું જોખમ પણ એટલું જ વધે છે).
- બંને બાજુ નફો (Buy and Sell): માર્કેટ ઉપર જાય તો પણ તમે Buy કરીને કમાઈ શકો છો, અને માર્કેટ નીચે પડતું હોય તો Sell (Short) કરીને પણ નફો કમાઈ શકો છો.
ફોરેક્સ ટ્રેડિંગ શરૂ કરતા પહેલા જાણવા જેવા બેઝિક શબ્દો
- પિપ (PIP): ફોરેક્સ માર્કેટમાં ભાવના સૌથી નાના ફેરફારને PIP કહેવાય છે. દા.ત. ભાવ 1.1050 થી વધીને 1.1051 થાય, તો 1 Pip નો વધારો થયો કહેવાય.
- લોટ સાઈઝ (Lot Size): તમે કેટલી કરન્સી ખરીદો છો તેનું માપ. (Standard Lot, Mini Lot, Micro Lot). નવા ટ્રેડર્સે હંમેશા Micro Lot (0.01) થી જ શરૂઆત કરવી જોઈએ.
- બ્રોકર (Broker): ઓનલાઈન ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ જે તમને માર્કેટ સાથે જોડે છે (દા.ત. Exness, OctaFX વગેરે).
નિષ્કર્ષ (Conclusion)
ફોરેક્સ ટ્રેડિંગ એ પૈસા કમાવવાનો એક શાનદાર રસ્તો છે, પણ તે કોઈ 'રાતોરાત અમીર બનવાની સ્કીમ' નથી. આમાં સફળ થવા માટે તમારે પ્રાઇસ એક્શન (Price Action), ચાર્ટ પેટર્ન અને રિસ્ક મેનેજમેન્ટ શીખવું પડે છે.
જો તમે ટ્રેડિંગ શીખવા માંગતા હોવ, તો ફોરેક્સ પાઠશાળા સાથે જોડાયેલા રહો. આવનારા લેખોમાં અમે તમને ચાર્ટ કેવી રીતે વાંચવા અને એનાલિસિસ કેવી રીતે કરવું તે સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ શીખવીશું.
(Disclaimer: ફોરેક્સ ટ્રેડિંગમાં મોટું આર્થિક જોખમ રહેલું છે. હંમેશા એટલા જ પૈસાથી ટ્રેડ કરો જેટલા ગુમાવવાની તમારી ક્ષમતા હોય. આ લેખ માત્ર શૈક્ષણિક હેતુ માટે છે.)