નમસ્કાર ટ્રેડર મિત્રો! ફોરેક્સ પાઠશાળા (Forex Pathshala) ના આ ટ્રેડિંગ સાયકોલોજી બ્લોગમાં તમારું સ્વાગત છે. જો તમે શેરબજાર (Share Market) કે ફોરેક્સમાં ટ્રેડિંગ કરો છો, તો એક વાત 100% સાચી છે કે તમે ક્યારેક ને ક્યારેક મોટું નુકસાન (Loss) ભોગવ્યું જ હશે.
જ્યારે નુકસાન થાય છે, ત્યારે માણસનું મગજ કામ કરતું બંધ થઈ જાય છે. રાત્રે ઊંઘ નથી આવતી અને બીજા જ દિવસે બજાર ખૂલતાં વેંત આપણે એ નુકસાનનો બદલો લેવા (Revenge Trading) મોટા લોટ સાઈઝ સાથે માર્કેટમાં કૂદી પડીએ છીએ. પરિણામ? આપણું નુકસાન રિકવર થવાની જગ્યાએ બમણું થઈ જાય છે અને છેલ્લે એકાઉન્ટ ઝીરો થઈ જાય છે!
આજના આ 2000+ શબ્દોના અત્યંત ડીટેઈલ આર્ટિકલમાં આપણે કોઈ હવામાં વાતો નહિ કરીએ. આપણે એક પ્રોફેશનલ ટ્રેડરના 100% પ્રેક્ટિકલ પ્લાન વિશે વાત કરીશું કે માર્કેટમાં થયેલા નુકસાનને સાચી રીતે રિકવર કેવી રીતે કરવું અને ભવિષ્યમાં આવા નુકસાનથી કેવી રીતે બચવું.
માર્કેટમાં નુકસાન (Loss) અને રિવૅન્જ ટ્રેડિંગનું ચક્ર
સ્ટેપ ૧: નુકસાનનો સ્વીકાર કરો (Accept the Loss)
માર્કેટમાં સૌથી પહેલો નિયમ છે: "Loss is part of the game" (નુકસાન એ રમતનો એક હિસ્સો છે). દુનિયાનો કોઈ પણ એવો ટ્રેડર નથી જેનો ક્યારેય સ્ટોપ લોસ હિટ ના થયો હોય.
મોટાભાગના લોકો જ્યારે લોસમાં હોય છે, ત્યારે આશા (Hope) રાખે છે કે માર્કેટ પાછું ફરશે, અને ટ્રેડ હોલ્ડ કરીને બેસી રહે છે. જ્યારે નુકસાન મોટું થઈ જાય, ત્યારે તેને રિકવર કરવા ડબલ ક્વોન્ટિટી (Double Lot Size) મારે છે. આ માઇન્ડસેટ તમને બરબાદ કરી દેશે. જો નુકસાન થયું છે, તો 2 દિવસ માટે ટ્રેડિંગ સ્ક્રીન બંધ કરી દો. માર્કેટ ક્યાંય જવાનું નથી. મગજ શાંત થાય પછી જ પાછા આવો.
સ્ટેપ ૨: રિકવરી ભૂલી જાવ, પ્રક્રિયા (Process) પર ધ્યાન આપો
આ સાંભળવામાં અજીબ લાગશે, પણ "મારે મારા 50 હજાર રિકવર કરવા જ છે" એવો વિચાર મગજમાંથી કાઢી નાખો. જ્યારે તમે 'રિકવરી' ના માઇન્ડસેટથી ટ્રેડ કરો છો, ત્યારે તમે ડરમાં હોય છો. તમે નાનો નફો (500 રૂપિયા) જોઈને તરત બહાર નીકળી જશો, અને મોટો લોસ પકડી રાખશો.
પ્રક્રિયા (Process) ને ફોલો કરો:
- આજે જ તમારા જુના ઇન્ડિકેટર્સ કાઢી નાખો અને પ્રાઈઝ એક્શન (Price Action) શીખવાનું ચાલુ કરો.
- માર્કેટ ક્યાં ટ્રેપ (Trap) બનાવે છે તે જાણવા સ્માર્ટ મની કોન્સેપ્ટ (SMC) નો અભ્યાસ કરો.
- જ્યાં સુધી તમારું પરફેક્ટ સેટઅપ (Setup) ના બને, ત્યાં સુધી બજારમાં ટ્રેડ ન કરો. ટ્રેડ ન લેવો, એ પણ એક પોઝિશન જ છે!
સાચી રણનીતિ: રિસ્ક મેનેજમેન્ટ અને પોઝિશન સાઇઝિંગ
સ્ટેપ ૩: ગોલ્ડન રૂલ - રિસ્ક ટુ રિવોર્ડ રેશિયો (RRR)
નુકસાન રિકવર કરવાનો એકમાત્ર ગાણિતિક (Mathematical) રસ્તો 1:2 નો રિસ્ક-રિવોર્ડ રેશિયો છે.
સમજો: ધારો કે તમે એક ટ્રેડ લો છો, જેમાં તમારો સ્ટોપ લોસ (નુકસાન) 1000 રૂપિયાનો છે. તો તમારો ટાર્ગેટ (નફો) ફરજિયાત 2000 રૂપિયાનો હોવો જ જોઈએ.
જો તમે 10 ટ્રેડ લો છો, અને તેમાંથી 5 ટ્રેડ ખોટા પડે છે (5000 રૂ. નુકસાન) અને 5 ટ્રેડ સાચા પડે છે (10,000 રૂ. નફો). તો પણ મહિનાના અંતે તમે 5000 રૂપિયાના પ્રોફિટમાં જ રહેશો! આ જ પ્રોફેશનલ ટ્રેડર્સનું સૌથી મોટું સિક્રેટ છે.
નિષ્કર્ષ (Conclusion)
લોસ રિકવર કરવા માટે કોઈ શોર્ટકટ નથી. તમારે તમારી લોટ સાઇઝ (Lot Size) એકદમ ઘટાડી દેવી પડશે. રોજનું માત્ર 1 ટ્રેડિંગ કરવાનું શિસ્ત બનાવો. જો તેમાં સ્ટોપ લોસ હિટ થાય, તો કોમ્પ્યુટર બંધ કરી દો. માર્કેટ તમને પૈસા આપવા જ બેઠું છે, બસ શરત એટલી છે કે તમે તમારા ઇમોશન્સને કંટ્રોલમાં રાખો.